Er bestaan beroemde wijnen. Er bestaan beroemde kunstwerken. En dan is er Château Mouton Rothschild, waar beide werelden elkaar ieder jaar opnieuw ontmoeten.
Op het eerste gezicht lijkt de fles bijna een verzamelobject: elk oogstjaar draagt een ander kunstwerk, gemaakt door een internationaal bekende kunstenaar. Maar achter dat steeds wisselende etiket bevindt zich een wijn met een opvallend herkenbare identiteit. Krachtig en aristocratisch, zoals men van Pauillac verwacht, maar tegelijk weelderig, expressief en soms bijna exotisch.
Mouton is bovendien het château dat weigerde zich neer te leggen bij zijn plaats in de geschiedenis. In 1855 werd het als Deuxième Cru Classé ingedeeld. Meer dan een eeuw later dwong het alsnog promotie af tot Premier Cru Classé — een unieke gebeurtenis binnen de beroemde classificatie.
Dit is het verhaal van een domein dat traditie niet als een beperking zag, maar als materiaal om iets nieuws mee te maken.
Van Brane-Mouton naar een Rothschild-icoon
De geschiedenis van het landgoed gaat verder terug dan de naam Rothschild. Het domein behoorde ooit toe aan de invloedrijke familie de Ségur en kwam later in handen van de baronnen de Brane. Daardoor stond het bekend als Château Brane-Mouton.
In 1853 kocht baron Nathaniel de Rothschild het domein op een veiling. Hij wilde zijn eigen wijn schenken aan zijn gasten en gaf het château zijn nieuwe naam: Mouton Rothschild.
Twee jaar later volgde de classificatie van Bordeauxwijnen voor de Wereldtentoonstelling van Parijs. Château Mouton Rothschild werd daarin opgenomen als Deuxième Cru Classé. Het was een prestigieuze positie, maar volgens de familie geen juiste weerspiegeling van de kwaliteit en reputatie van het domein.
De grote ommekeer begon in 1922, toen baron Philippe de Rothschild op twintigjarige leeftijd de leiding kreeg. Hij was energiek, eigenzinnig en vastbesloten om van Mouton een van de grootste wijnen ter wereld te maken. Waar anderen vooral het verleden bewaakten, wilde hij het château opnieuw uitvinden.
1924: de wijn bleef voortaan op het château
In die tijd was het gebruikelijk dat grote Bordeauxwijnen in vaten aan handelaren werden verkocht. Zij stonden vervolgens zelf in voor de rijping en het bottelen. Baron Philippe vond dat de producent de controle over zijn wijn niet uit handen mocht geven.
Vanaf de oogst van 1924 liet hij de volledige productie daarom op het château bottelen. Dat was revolutionair. Het betekende dat Mouton zelf kon instaan voor de herkomst, de kwaliteit en de identiteit van iedere fles. De noodzaak om meer wijn op het domein te laten rijpen, leidde bovendien tot de bouw van de indrukwekkende Grand Chai, een lange vatkelder die in 1926 werd voltooid.
Voor de fles van 1924 ontwierp de Franse kunstenaar Jean Carlu een opvallend etiket. Het was nog geen jaarlijkse traditie, maar wel een vroege aankondiging van de bijzondere band tussen Mouton en de kunstwereld.
Van Deuxième Cru naar Premier Cru
Baron Philippe nam geen genoegen met de classificatie van 1855. Decennialang voerde hij campagne om Mouton Rothschild te laten erkennen als Premier Cru Classé. Het werd een strijd om reputatie, kwaliteit en historische rechtvaardigheid.
In 1973 kwam de doorbraak. Een officieel decreet, ondertekend door Jacques Chirac, toenmalig minister van Landbouw, promoveerde Château Mouton Rothschild tot Premier Cru Classé. Daarmee werd Mouton het enige château dat een materiële wijziging van zijn positie in de classificatie van 1855 wist te verkrijgen.
De oude spreuk van het domein kreeg een nieuw einde:
Premier je suis, second je fus, Mouton ne change.
Eerste ben ik, tweede was ik, Mouton verandert niet.
Het etiket van datzelfde jaar werd ontworpen rond een werk van Pablo Picasso. Zo kwamen erkenning, geschiedenis en kunst in één fles samen.
Elk oogstjaar zijn eigen kunstwerk
De jaarlijkse kunstenaarsetiketten begonnen in 1945. Europa vierde het einde van de Tweede Wereldoorlog en baron Philippe vroeg de jonge kunstenaar Philippe Jullian om een etiket te ontwerpen met een grote “V” van Victory. Het beeld markeerde de geallieerde overwinning en de terugkeer van de vrede.
Vanaf dat moment kreeg vrijwel ieder oogstjaar een nieuw kunstwerk. De kunstenaar ontvangt creatieve vrijheid; wijnstokken, het plezier van wijn en de ram van Mouton keren regelmatig terug, maar nooit op precies dezelfde manier.
De lijst leest als een compacte geschiedenis van de moderne kunst. Salvador Dalí tekende voor 1958, Joan Miró voor 1969, Marc Chagall voor 1970, Pablo Picasso voor 1973 en Andy Warhol voor 1975. Later volgden onder anderen Francis Bacon, Keith Haring, Anish Kapoor, Jeff Koons, David Hockney, Gerhard Richter, William Kentridge, Olafur Eliasson en Peter Doig.
De kunst is geen versiering achteraf. Ze past bij het karakter van Mouton: ieder jaar is anders, maar de signatuur blijft herkenbaar. Voor verzamelaars maakt het de flessen extra aantrekkelijk. Een verticale collectie vertelt niet alleen het verhaal van opeenvolgende oogsten, maar ook dat van veranderende artistieke stijlen.
Het terroir van het Plateau de Mouton
Château Mouton Rothschild ligt in Pauillac, in het noorden van de Médoc. Het wijngaardareaal beslaat ongeveer 90 hectare en ligt grotendeels op de kiezelrijke verhevenheid die bekendstaat als het Plateau de Mouton.
De naam “Mouton” verwijst waarschijnlijk niet naar een schaap, ondanks de ram op het wapenschild. Hij zou zijn afgeleid van motte of mothon: een oude benaming voor een verhoging in het landschap.
Die verhoging is belangrijk. Het plateau ligt ongeveer 27 meter boven zeeniveau en bestaat uit diepe, arme grindbodems boven een ondergrond van klei en kalksteen. De kiezels voeren overtollig water af, slaan overdag warmte op en geven die ’s nachts langzaam terug. De wijnstok moet diep wortelen om water en voedingsstoffen te vinden. Dat beperkt de opbrengst, maar bevordert concentratie en complexiteit.
Cabernet Sauvignon voelt zich hier bijzonder goed thuis. De wijngaard is in grote lijnen aangeplant met:
-
81% Cabernet Sauvignon;
-
15% Merlot;
-
3% Cabernet Franc;
-
1% Petit Verdot.
De precieze assemblage van de Grand Vin verandert ieder jaar. De druivenverhouding in de wijngaard is dus niet automatisch dezelfde als die in de uiteindelijke fles.
Met ongeveer 10.000 wijnstokken per hectare is de plantdichtheid hoog. De wijnstokken zijn gemiddeld circa 44 jaar oud, al bevinden zich op het domein ook aanzienlijk oudere percelen. De onderlinge concurrentie dwingt de wortels dieper de bodem in en helpt kleine druiven met geconcentreerde smaken voort te brengen.
Selectie als sleutel tot kwaliteit
De oogst gebeurt met de hand. Na aankomst worden de druiven ontsteeld en zorgvuldig gesorteerd. Vervolgens gaan ze door zwaartekracht naar de gistingskuipen, zodat pompen de druiven en schillen zo weinig mogelijk beschadigen.
Mouton beschikt over 64 houten en roestvrijstalen kuipen in uiteenlopende formaten. Daardoor kunnen afzonderlijke percelen en druivenrassen apart worden gevinifieerd. Pas na het proeven van de verschillende partijen ontstaat de uiteindelijke assemblage.
De Grand Vin wordt gemaakt van de beste percelen, de oudste stokken en de meest geslaagde cuves. Maximaal ongeveer de helft van de productie van het domein komt uiteindelijk in Château Mouton Rothschild terecht. De wijn rijpt vervolgens ongeveer twintig maanden in nieuwe Franse eikenhouten vaten. Traditionele handelingen zoals overhevelen, bijvullen en klaring met eiwit maken nog altijd deel uit van de opvoeding.
Techniek dient hier vooral één doel: ieder perceel zo nauwkeurig mogelijk begrijpen en alleen het beste in de Grand Vin opnemen.
Hoe smaakt Château Mouton Rothschild?
Mouton wordt vaak omschreven als de meest flamboyante van de Premiers Crus. Dat betekent niet dat de wijn subtiliteit mist. Zijn aantrekkingskracht zit juist in het spanningsveld tussen Pauillacse structuur en een bijna sensuele rijkdom.
In jonge jaren komen vaak zwarte bes, braam en donkere kers naar voren, naast grafiet, cederhout, cacao, tabak en specerijen. De tannines kunnen krachtig zijn, maar hebben in grote jaren een opvallend rijpe, romige textuur. De beste jaargangen combineren volume met frisheid en eindigen met een zeer lange, minerale afdronk.
Met flesrijping verschuift het profiel. Het primaire fruit maakt plaats voor sigarenkistje, leder, bosgrond, truffel, geroosterde noten en fijne kruiden. De kracht verdwijnt niet, maar wordt stiller en gelaagder.
Een grote Mouton is zelden verlegen. Toch hoeft hij niet te roepen. Hij vult het glas met autoriteit en blijft daarna nog lang in het geheugen hangen.
Bijzondere jaargangen van Château Mouton Rothschild
Bij Mouton is een jaargang meer dan een weersverhaal. Het etiket, de geschiedenis van het château en de ontwikkeling van de wijn op fles lopen voortdurend door elkaar. Deze jaren nemen een bijzondere plaats in.
1924 — een revolutie op het etiket én in de kelder
1924 markeert de beslissing om de volledige oogst op het château te bottelen. Jean Carlu maakte er een modernistisch etiket voor. Het jaar is vooral historisch belangrijk: herkomst en botteling werden voortaan rechtstreeks met Mouton verbonden.
1945 — “V for Victory”
De legendarische 1945 ontstond in het jaar van de geallieerde overwinning. Philippe Jullians “V”-etiket werd het begin van de jaarlijkse kunstenaarsreeks. Door zijn historische betekenis, zeldzaamheid en reputatie behoort een authentieke fles tot de meest gezochte Bordeauxwijnen ter wereld.
1973 — eindelijk Premier Cru
De oogst van 1973 is niet de grootste wijn van de twintigste eeuw, maar historisch is de fles nauwelijks te overtreffen. Het is het jaar van de promotie tot Premier Cru Classé en draagt een werk van Picasso. Een zeldzaam geval waarin de symbolische betekenis van de fles belangrijker is dan de kracht van het oogstjaar.
1982 — rijkdom en verleiding
1982 is een van de beroemdste naoorlogse Bordeauxjaren. De Mouton bestaat uit 85% Cabernet Sauvignon, 8% Cabernet Franc en 7% Merlot. Het château beschrijft een volwassen palet van cassis, bosbes, munt, kaneel, toast en mokka, met zijdeachtige tannines en grote kracht. Het etiket is van filmregisseur John Huston.
1986 — monumentale structuur
Waar 1982 verleidt met rijkdom, staat 1986 bekend om zijn uitzonderlijke ruggengraat en bewaarkracht. De assemblage bevat 80% Cabernet Sauvignon, aangevuld met Merlot, Cabernet Franc en Petit Verdot. Het is een klassieke, intens geconcentreerde Mouton die decennia nodig had om zijn lagen prijs te geven.
2000 — de ram zonder papieren etiket
Voor het millennium koos Mouton niet voor een traditioneel kunstenaarsetiket. Op iedere fles werd een zestiende-eeuwse gouden Augsburgse ram in reliëf en email gereproduceerd. De wijn, gemaakt van 86% Cabernet Sauvignon en 14% Merlot, koppelt het feestelijke karakter van de fles aan de rijkdom en harmonie van een groot jaar.
2009 en 2010 — twee gezichten van grootsheid
Deze opeenvolgende oogsten worden vaak samen besproken, maar hebben ieder hun eigen karakter. 2009 is breed, rijp en verleidelijk; 2010 strakker, frisser en preciezer. De 2010 bestaat uit 94% Cabernet Sauvignon en 6% Merlot en combineert zwarte bes en kers met krachtige, geïntegreerde tannines en een minerale finale. De etiketten zijn respectievelijk van Anish Kapoor en Jeff Koons.
2016 — een moderne referentie
Na een zeer natte winter en lente volgde in 2016 een uitzonderlijk droge zomer en herfst. De kleine druiven leverden concentratie zonder verlies van frisheid. De wijn — 83% Cabernet Sauvignon, 15% Merlot en kleine delen Cabernet Franc en Petit Verdot — is dicht en krachtig, maar ook zijdeachtig en precies. William Kentridge ontwierp het dynamische etiket.
Château Mouton Rothschild 2022: hitte, precisie en een eeuw Baron Philippe
2022 was in Bordeaux een jaar van extremen. Het groeiseizoen begon zacht en droog, waarna overvloedige zon en verschillende hittegolven volgden. Men zou een zware of vermoeide wijn kunnen verwachten. Bij Mouton gebeurde bijna het tegenovergestelde: de kleine, gezonde druiven bereikten een grote concentratie, terwijl de wijn zijn frisheid en evenwicht behield.
De oogst liep van 1 tot en met 26 september. De Grand Vin bestaat uit:
-
92% Cabernet Sauvignon;
-
8% Merlot.
Dat hoge aandeel Cabernet Sauvignon tekent het karakter. De geur opent met rijpe zwarte bes en braam, gevolgd door grafiet en cacaoboon. In de mond is de wijn diep, vol en romig, met cederhout, specerijen en witte peper. De tannines zijn zeer geconcentreerd, maar verfijnd; in de lange afdronk komen zoethout en een koele minerale indruk naar voren.
De prestatie van 2022 zit niet alleen in de intensiteit. Veel warme jaren kunnen indrukwekkend smaken, maar missen spanning. Mouton 2022 bewaart juist energie in zijn monumentale formaat. Het is een jonge wijn die nu al zijn klasse laat zien, maar gebouwd is voor een zeer lang leven in de kelder.
Het etiket van 2022: Hommage au Baron Philippe
Ook historisch is 2022 bijzonder. Precies honderd jaar eerder, in 1922, nam baron Philippe de Rothschild de leiding over het domein. De Franse schilder Gérard Garouste kreeg daarom de opdracht voor een passend kunstwerk.
Zijn Hommage au Baron Philippe lijkt op een heraldische banier. Het verenigt een portret van de baron, de voorgevel van het château, een wijnstok en de ram van Mouton. Die ram verwijst tegelijk naar het domein en naar het sterrenbeeld van baron Philippe. Het beeld vertelt zo een verhaal van metamorfose: de jonge erfgenaam die een ambitieus château veranderde in een Premier Cru en cultureel icoon.
Het maakt 2022 tot meer dan een groot oogstjaar. Het is een jubileumfles waarop wijn, familiegeschiedenis en kunst uitzonderlijk nauw samenvallen.
Hoe moeten we de scores voor 2022 lezen?
Mouton 2022 kreeg uitzonderlijke beoordelingen van internationale critici. Daarbij is één nuance belangrijk. The Wine Advocate beoordeelde de wijn tijdens de vatrijping met een voorlopige bandbreedte van 96–99 punten; na botteling werd de definitieve score 97 punten. Andere critici kwamen hoger uit, met onder meer 100 punten van James Suckling en Jeb Dunnuck en 99 punten van Decanter.
Dat verschil is geen tegenspraak. En-primeurscores zijn voorlopige beoordelingen van een wijn die nog op vat rijpt; een definitieve score wordt later aan de gebottelde wijn gegeven. Bovendien wegen critici kracht, finesse, rijpheid en toekomstpotentieel ieder op hun eigen manier.
De conclusie blijft dezelfde: 2022 behoort tot de belangrijke moderne jaargangen van Mouton. Alleen vertelt de combinatie van zijn concentratie, zijn hoge aandeel Cabernet Sauvignon en zijn unieke jubileumetiket meer dan één cijfer ooit kan doen.
Wie geïnteresseerd is in Château Mouton Rothschild 2022 in originele houten kist van zes flessen, doet er goed aan ook conditie, opslaggeschiedenis en herkomst mee te wegen. Bij een jonge verzamelwijn zijn een gesloten OWC en een betrouwbare provenance belangrijke onderdelen van de waarde.
Bewaren en schenken
Jonge jaargangen van Mouton Rothschild zijn gemaakt voor de lange termijn. Onder stabiele omstandigheden — donker, trillingsvrij, met een constante temperatuur rond 12 à 14 °C en voldoende luchtvochtigheid — kunnen grote jaren zich vele decennia ontwikkelen.
Wie een jonge Mouton toch opent, kan hem enkele uren vooraf karafferen. Gebruik ruime Bordeauxglazen en schenk rond 17 à 18 °C. Te warm serveren maakt alcohol en rijpheid nadrukkelijker; iets koeler beginnen laat de wijn rustig in het glas openkomen.
Bij oude flessen is voorzichtigheid belangrijker dan beluchting. Zet de fles tijdig rechtop zodat bezinksel kan zakken en decanteer langzaam, vooral om de wijn van het depot te scheiden. Een fragiele, gerijpte Mouton kan na lang contact met zuurstof juist aan nuance verliezen.
Wat eet men bij Mouton Rothschild?
De kracht en diepte van Mouton vragen om gerechten met concentratie, maar niet noodzakelijk om zware sauzen. Goede combinaties zijn:
-
tournedos of côte de boeuf met een eenvoudige jus;
-
lamsrack met rozemarijn en geroosterde knoflook;
-
hert of ree met paddenstoelen;
-
duif met een saus op basis van eigen jus;
-
harde, gerijpte kazen zoals Comté of oude mimolette.
Bij een oudere fles mag het gerecht soberder worden. Fijn gebraden kalfsvlees, truffel, morieljes of een eenvoudige bereiding van paddenstoelen laten de tertiaire aroma’s beter spreken dan zoete, pikante of sterk gerookte smaken.
Mouton verzamelen: kijk verder dan het etiket
De wisselende kunstetiketten maken Mouton aantrekkelijk voor verzamelaars, maar een beroemd beeld alleen garandeert geen goede fles. Herkomst blijft doorslaggevend.
Let bij oudere flessen onder meer op het vulniveau, de staat van capsule en kurk, mogelijke lekkages, kleur en beschadigingen aan het etiket. Bij volledige kisten spelen ook de conditie van de originele houten kist en een aantoonbare opslaggeschiedenis mee. Bij kostbare wijn is een goed gedocumenteerde fles vaak interessanter dan een goedkoper exemplaar met een onduidelijk verleden.
Wijn kan waarde behouden of ontwikkelen, maar is geen gegarandeerde belegging. Wie Mouton koopt, kiest het best eerst voor een jaargang die hij zelf graag zou willen bezitten en uiteindelijk ook zou willen drinken.
Een wijn die zijn eigen geschiedenis schreef
Château Mouton Rothschild werd niet groot door zich stil aan de regels te houden. Baron Philippe bracht de botteling naar het château, maakte van het etiket een jaarlijks podium voor kunst en veranderde na een strijd van tientallen jaren zelfs de ogenschijnlijk onveranderlijke classificatie van 1855.
Toch zou dat alles weinig betekenen zonder de wijn zelf. Het diepe grind van Pauillac, de dominantie van Cabernet Sauvignon, de strenge selectie en de lange opvoeding geven Mouton zijn kern: donkere intensiteit, grafietachtige precisie, rijpe tannines en een onmiskenbaar gevoel van grandeur.
Misschien is dat de ware betekenis van de beroemde spreuk. De etiketten veranderen. De generaties veranderen. Zelfs de classificatie veranderde. Maar Mouton bleef Mouton.
Bent u op zoek naar Château Mouton Rothschild, een specifieke jaargang of een originele houten kist? VintageVines zoekt als wijnbroker gericht in een internationaal netwerk van betrouwbare handelaars en privécollecties.
Reactie plaatsen
Reacties